Home arrow News arrow กว่า!จะคลำถึงตอ มณีป่วยเบาหวาน
กว่า!จะคลำถึงตอ มณีป่วยเบาหวาน Print E-mail
User Rating: / 0
PoorBest 
Post by Administrator   
พุธ, 29 กันยายน 2010

ที่มา นสพ.ไทยรัฐ
โดย ไทยรัฐฉบับพิมพ์ 26 กันยายน 2553, 09:45 น.

 

ศ.นพ.ธีระวัฒน์ เหมะจุฑา

 

คุณมณี (นามสมมติ) อายุ 65 ปี ป่วยเป็นเบาหวาน...ซื้อยาทานเองนานๆครั้งถึงจะเจาะเลือดตรวจน้ำตาล แต่น้ำตาลยังสูง 150–160 มาตลอด...ขณะที่ระดับปกติควรอยู่ที่ 110–120

นอกจากนี้...ยังเคยมีอาการอัมพฤกษ์ อ่อนแรงซีกซ้าย แต่ก็ยังพอช่วยตัวเองได้เล็กๆน้อยๆ วันเกิดเหตุ...ประมาณ 6 ชั่วโมงก่อนมาโรงพยาบาล ญาติไปพบเธอนั่งตาลอย ไม่พูด ยกมือขวาโบกไปมา จึงพาไปนอนพัก

จน 4 ชั่วโมงต่อมาได้ยินเสียงตุบตับ พบคุณมณีเกิดอาการลมชัก แขน ขาซีกขวากระตุก และหน้าหันไปด้านขวา จึงช่วยกันพามาส่งโรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์

เวลา 19.00 น. การตรวจขั้นแรกพบว่าไม่รู้ตัว ยังพอลืมตา ไม่ทำตามสั่ง ร่างกายซีกขวากระตุกเป็นพักๆ ไข้สูงถึง 38 องศา

เจาะน้ำตาลขั้นต้น พบระดับน้ำตาล 880

อนุมานได้ว่า...การชักน่าจะเป็นผลจากน้ำตาลสูงมากอย่างรวดเร็ว โดยมีตัวกระตุ้น คือ "ไข้" ซึ่งเกิดจากการติดเชื้อ แต่ก็หาแหล่งติดเชื้อไม่เจอ

ทั้งปัสสาวะ เอกซเรย์ปอดก็ปกติ ตรวจหน้าท้องและตรวจทางทวารหนักไม่แสดงภาวะกดเจ็บ ซึ่งแสดงถึงการอักเสบภายใน การฟังหัวใจก็ไม่พบความผิดปกติ

ศาสตราจารย์นายแพทย์ ธีระวัฒน์ เหมะจุฑา www.cueid.org บอกว่า การชักที่เป็น อาจเป็นผลจากเบาหวานที่ปะทุขึ้นมาได้อย่างรุนแรง

อย่างไรก็ตาม แหล่งที่อาจเกิดการติดเชื้ออีกตำแหน่งคือในสมอง ซึ่งผลคอมพิวเตอร์สมอง CT Scan...(ซีทีสแกน) ก็พบแต่ "รอยแผลเป็นเก่า" จากอัมพฤกษ์ดั้งเดิม

แพทย์จึงตรวจน้ำไขสันหลัง เพื่อค้นหาความผิดปกติ ผลพบเซลล์ผิดปกติในน้ำไขสันหลังปริมาณ 30 ตัว โดยที่ระดับน้ำตาลปกติ และโปรตีนสูงขึ้นบ้าง

"การตรวจน้ำไขสันหลังเป็นวิธีการหนึ่งที่ช่วยการวินิจฉัยว่าสมอง เยื่อหุ้มสมองมีการอักเสบหรือไม่...ถ้าเซลล์ในน้ำไขสันหลังมีปริมาณมากกว่า 5 ตัวต่อลูกบาศก์เซนติเมตร...

การดูชนิด...จำนวนของเม็ดเลือดขาว ร่วมกับปริมาณน้ำตาลและโปรตีน จะช่วยบอกได้ว่า การอักเสบนั้นน่าจะเกิดจากการติดเชื้อ แบคทีเรีย ไวรัส เชื้อรา หรืออื่นๆ"

คุณหมอธีระวัฒน์ บอกว่า กรณีคุณมณี ผลน้ำไขสันหลังไม่สามารถระบุชี้ชัดได้ว่ามีการอักเสบจริงหรือไม่ เนื่องจากการชักไม่หยุดก็ทำให้เกิดมีเซลล์หลุดออกมาในน้ำที่หล่อเลี้ยง สมอง...ไขสันหลังได้

ประเด็นน่าสนใจ...ปฏิบัติการทั้งหมดที่กล่าวมา ทำภายในเวลา 3 ชั่วโมงที่เข้าโรงพยาบาล โดยที่ระหว่างนั้นมีการให้น้ำเกลือ อินซูลินขนาดที่เหมาะสม

และต้องรักษาระดับเกลือแร่ให้อยู่ปริมาณปกติ โดยเกลือโซเดียมถ้าต่ำเกินไป ผู้ป่วยจะซึมมากขึ้น และอาจเกิดชักมากขึ้น

กระนั้น...ถ้าโปแตสเซียมต่ำมากหัวใจจะเต้นผิดจังหวะได้ จากการที่ไม่ สามารถระบุว่าไข้น่าจะเกิดจากการติดเชื้อที่ระบบใด จึงได้ให้ยาปฏิชีวนะครอบ คลุมเชื้อแบคทีเรียทั้งชนิดกรัมบวก...และลบ ซึ่งเชื้อที่ว่านี้แยกได้เป็นชนิดบวกและลบ จำแนกตามสีที่ได้จากการย้อม

รวมทั้ง...เชื้อที่ดื้อยา ซึ่งแพร่หลายในประเทศไทยปัจจุบัน

หกชั่วโมง...หลังเข้ารับการรักษา ระดับน้ำตาลเริ่มดีขึ้น อยู่ที่ 300 การกระตุกน้อยลง แต่แทนที่คนไข้จะฟื้นตื่นขึ้น สภาวะความรู้ตัวยังปลุกไม่ลืมตา แขน...ขาด้านขวาซึ่งไม่ได้เป็นอัมพฤกษ์ มีการขยับเล็กน้อยในแนวราบเวลากระตุ้น

"ไข้...แม้จะไม่สูงเท่าเดิมยังอยู่ที่ 37.8 องศา ยังมีความเป็นไปได้ที่ยาฆ่าเชื้อแบคทีเรียที่ผู้ป่วยได้รับ อาจไม่ตรงกับเชื้อที่เป็น เชื้ออาจซ่อนอยู่ในตำแหน่งที่ยาเข้าไม่ถึง

...ต่างๆนานาเหล่านี้ ยังมีอีกประเด็นที่ยังคงเป็นไปได้...สมองอักเสบจากไวรัสที่ทำให้ซึม โหมประโคมร่วมเป็นเหตุให้น้ำตาล เบาหวานสูงมากมาย...กระทั่งทำให้ชักไม่หยุด"

หกชั่วโมงครึ่งหลังเข้าโรงพยาบาล คุณหมอตัดสินใจให้ยาฆ่าเชื้อไวรัส (Acyclovir) ทางเส้นเลือด โดยมุ่งที่ไวรัสเฮอร์ปีส์ (Herpes virus) อีกระลอก

"การที่แพทย์ถูกมัดมือชกต้องให้ยาหลายขนานร่วมกัน เพราะผู้ป่วยมีอาการหนักเกินกว่าที่จะรอให้ได้ผลชันสูตรครบถ้วน โดยที่ผลขั้นต้นจากการเพาะเชื้อแบคทีเรีย หรือตรวจหาส่วนประกอบของเชื้อราว่ามีหรือไม่มี...ในเลือดและน้ำไขสันหลัง ต้องรอไม่ต่ำกว่า 24 ชั่วโมง"

ขั้นตอนวินิจฉัยชี้เฉพาะแบบชัดๆว่าเป็นไวรัสตัวใด มีสาระรายละเอียดมากมายพอดู คุณหมอธีระวัฒน์แจกแจงเพื่อให้นึกถึงความยากลำบากในการวินิจฉัยว่า...เกิด จากสมองอักเสบติดเชื้อหรือไม่ ถ้าใช่...เกิดจากไวรัส หรือเชื้ออื่นและถ้าเป็นไวรัส  เป็นชนิดใด...เป็นเชื้อที่เกิดขึ้นเดี่ยวๆ กับคนคนนั้น?

หรือ...เมื่อเกิดขึ้นแล้ว เป็นสัญญาณของโรคระบาด ว่าจาก ณ วันนั้นจะมีการระบาดในวงกว้าง ไปทั้งเขตจังหวัด...ประเทศหรือไม่ เช่น กรณีของไวรัสนิปาห์ ไวรัสเวสไนล์

หรือ...ถ้าเป็นในคนเดียว แต่เป็นไวรัสพิษสุนัขบ้า ที่แม้ไม่มีทางรักษา แต่ครอบครัวและผู้ใกล้ชิดต้องได้รับวัคซีนป้องกันโรคที่เหมาะสม พร้อมหาต้นตอสัตว์นำโรค ที่อาจแพร่ให้คนหรือสัตว์อื่นๆได้

ตัดฉากกลับมาที่...คุณมณีอีกครั้ง คุณหมอธีระวัฒน์ อธิบายต่อไปว่า แท้จริงแล้วตัวช่วยในการวินิจฉัยอีกประการ คือ คอมพิวเตอร์สมอง

"ถ้าพบความผิดปกติจะช่วยยืนยันตำแหน่งที่พิเคราะห์ได้จากการตรวจร่างกาย หรือแม้แต่บอกลักษณะผิดปกติเฉพาะตัวที่ระบุเชื้อโรคนั้นๆไปได้"

แต่...กรณีของคุณมณี คอมพิวเตอร์สมองไม่ช่วยพิเคราะห์โรค ผลของการตรวจน้ำไขสันหลังโดยวิธีอณูชีววิทยาแบบเรียลไทม์เชิงปริมาณ ซึ่งเสร็จภายใน 2 ชั่วโมง พบว่าติดเชื้อไวรัสเฮอร์ปีส์-1 (HSV-1) ในปริมาณ 30,000 ชิ้นส่วนของ DNA copy

ทั้งนี้ปริมาณที่มากกว่า 100 แสดงว่า...โรคมีความรุนแรงมาก

หลังจากทราบผลทำให้แพทย์สามารถหยุดยาฆ่าเชื้อแบคทีเรียได้ โดยที่ยาฆ่าเชื้อแบคทีเรียประสิทธิภาพสูง ราคาแพงหลายหมื่นบาทต่อการให้ 1 ชุด

การรักษา...ผ่านไป 3 วันหลังจากให้ยาที่ตรงสาเหตุ คุณมณีมีอาการดีขึ้นตามลำดับ เริ่มลืมตา พูดคุยโต้ตอบได้ ไข้ลง เบาหวานควบคุมได้ดี

กรณีคุณมณี เป็นเพียง 1 ในตัวอย่างเป็นพันรายในช่วงเวลา 10 ปีที่มีการก่อตั้งศูนย์ปฏิบัติการโรคทางสมอง โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์

ในช่วงเวลาที่ผ่านมา เฉพาะโรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์แห่งเดียวมีผู้ป่วยที่มีสมอง เยื่อหุ้มสมอง ไขสันหลัง เส้นประสาทอักเสบรวมกว่า 5,000 ราย

ภารกิจของศูนย์ฯ เป็นการรวบรวมแบบแผนการชันสูตร...วิเคราะห์โรค ทั้งจากอาการ ข้อมูลที่ได้จากการตรวจร่างกาย ตรวจระบบประสาท ข้อมูลจากคอมพิวเตอร์สมอง พัฒนาการตรวจทางอณูชีววิทยาเชื้อต่างๆให้ได้ผลแม่นยำที่สุด

งานที่ปฏิบัติ คือการทำแบบแผนความผิดปกติต่างๆจากคอมพิวเตอร์ สมองประมวลเข้ากับอาการโรค ภูมิลำเนาผู้ป่วย เพื่อทำนายโรคให้แม่นยำขึ้น

ภารกิจนี้ คุณหมอธีระวัฒน์ ย้ำว่า เป็นงานที่ต้องการทุนสนับสนุนในการพัฒนาจำนวนมาก ทั้งกำลังคน...เทคโนโลยี งานเชิงรุกที่ดำเนินการ...เริ่มตั้งแต่ลงพื้นที่ค้นหารังโรค...ไวรัส ที่อาจติดต่อมายังสัตว์...คน เช่น ไวรัสนิปาห์ ในค้างคาว

ส่วนงานเพื่อที่จะทำให้เข้าใจสมองอักเสบได้ดีขึ้น คือ การศึกษากลไกไวรัสต่อสมอง การเคลื่อนตัวไวรัสไปยังที่ต่างๆ โดยการสังเคราะห์ ไวรัสเทียม ผ่านเครื่องติดตามตัว

ผู้ที่เห็นความสำคัญ มีศรัทธาและจิตเมตตา ร่วมบริจาคเพื่อการวิจัยและพัฒนาได้ที่สำนักงานจัดหารายได้ สภากาชาดไทย โดยระบุศูนย์ปฏิบัติการโรคทางสมอง สภากาชาดไทย โทรศัพท์ 0–2251–0969 หรือ 0–2256–4621

ศูนย์ปฏิบัติการโรคทางสมอง โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สั่งสมประสบการณ์มานาน 10 ปีเต็ม...วันนี้ก้าวไปสู่ความเป็นศูนย์ความร่วมมือองค์การอนามัยโลก (WHO)..."ไวรัสสัตว์สู่คน"

ทำหน้าที่สอน ฝึกอบรมแพทย์ นักวิทยาศาสตร์ประเทศเพื่อนบ้าน เช่น อินเดีย ปากีสถาน ภูฏาน บังกลาเทศ ศรีลังกา โอมาน

ก้าวย่างสู่ทศวรรษที่ 2 ศูนย์ปฏิบัติการโรคทางสมอง ยังต้องพัฒนาต่อไปให้มีความทันสมัย และมีประสิทธิภาพสูงสุด เพื่อช่วยเหลือผู้ป่วยให้พ้นอันตรายจากโรคทางสมอง ที่มีความยากในการวินิจฉัย...มีความเสี่ยงต่อชีวิต ความพิการทุกนาที

"การวินิจฉัย...รวดเร็วเท่าไหร่ ก็เท่ากับเป็นการรักษาชีวิตได้เร็วมากเท่านั้น"

ศาสตราจารย์นายแพทย์ ธีระวัฒน์ เหมะจุฑา กล่าวทิ้งท้าย.

 

อ่านบทความฉบับเต็ม PDF download

 

Last Updated ( อาทิตย์, 03 ตุลาคม 2010 )
< Previous   Next >